Psikoteknik nedir?

Sürücülere "psikoteknik" uygulaması başlıyor. Nedir bu psikoteknik? Nerelerde yapılıyor? Nasıl bir testtir? ALG Psikoteknik Yönetim Kurulu Başkanı Ali Güzel, bu sorulara yanıt veriyor.

4925 Sayılı Karayolları Taşıma Kanunu kapsamında, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 60.Maddesi "e" bendince ticari amaçlı araç kullanan tüm sürücülerin her 5 yılda bir yenilemesi gereken "psikoteknik değerlendirme raporu", 2918 sayılı trafik kanunu kapsamındaki 4 sayılı cetvelle belirlenen özelliklere sahip merkezlerde , yine 4 sayılı cetvelle belirlenen testlerin uygulandığı "psikoteknik değerlendirme raporu" denetiminin, Şubat ayı sonu itibariyle uygulanmaya başlanması düşünülüyor..

"Bireyin belirli bir işteki yeterliliğini ortaya koyması amacıyla, gerekli bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesi" anlamına gelen psikoteknik değerlendirme, nedir ve nasıl yapılıyor?

Psikoteknik Değerlendirme, "Sürücülerin sahip oldukları güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel ve psikomotor yetenek düzeylerinin, bu yetenek alanlarında tanımlanan bilgisayar destekli testler aracılığıyla ölçülmesi" olarak tanımlanıyor

Buna göre psikoteknik değerlendirme, belirtilen cetvelde belirlenen usul ve esaslara göre, psikolog unvanına sahip kişilerce, Türkiye toplumu özelliklerine göre hazırlanmış norm, çalışmasına sahip ve normları ilgili meslek kuruluşlarınca, İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yetkilendirilmiş özel kuruluşlar bünyesinde oluşturulan merkezlerde yapılıyor.

"Psikoteknik değerlendirme"lerin yapıldığı ALG Psikoteknik Merkezleri de bu kurumlardan biri. ALG Yönetim Kurulu Başkanı Ali Güzel, konu ile ilgili yaptığımız söyleşide, merkezlerinde bugüne kadar 30 bin kişinin üzerinde rapor düzenlendiğini ve her ay 4000 kişi ekleyerekte büyüdüklerini belirtiyor.

Geçen gün bir taksiciyle şu SRC belgeleri ve Psikoteknik ile ilgili görüştüm. Cevabı, 'ağabey ne belgesi, aramızda o kadar çok psikoteknik belgeli deli var ki' şeklinde oldu. Dedim ki 'peki, psikoteknik belgesi ne oluyor?', 'Ver parayı bak ben sana alıp geleyim' dedi. Bana bunu açıklar mısınız? Veya sizde de böyle oluyor mu?

Bizim ALG merkezlerinde bu tarz rapor verme insanın elinde değil. Bizim merkezimizde kullanılan cihazlarda hatalı uygulama yapmaları mümkün değil. Cihazlarda kişi güvenlik bataryası dediğimiz bir batarya var.

Bu güvenlik bataryası, oturan kişinin gerçek kişi olduğunu ispat eden, test esnasında üç bilinmeyen zamanda fotoğraflama yapan ve raporun üzerine o kişinin fotoğrafını basan bir sistem. Aynı zamanda da veri tabanında ne kadar zaman testte durduğunu, hangi zaman ve tarihte teste girdiğinin kaydını tutarak rapora da basıyor.

Yani o kişinin teste oturmadan test alması, bizim ALG merkezlerinde mümkün değil. Zaten ALG'nin kurulduğu günden bu yana birinci hedefi güvenilir, kaliteli bir sistemi Türkiye'ye kazandırmak. Güven satın almak isteyen kişi ve kurumlara güvenilir bir hizmetin kapılarını açmak. Her sektörde olduğu gibi, Türkiye'deki yeni çıkan sektörlerde de Türk halkının ileri zekâ durumu ve paraya fazla tamahkârlığı yüzünden bu sahtekârlıkların önüne geçilemiyor.

Biz 2,5 yıldır bu konudaki sahtekârlıklarla mücadele ile ilgili devlete yazdığımız dilekçelerimizi de sadece bir kuruma yazmıyoruz, çünkü bir kuruma yazdığımız zaman onlar bununla çok ilgilenmiyorlar. Biz ilgili dilekçelerimizi, sağlık bakanlığı, il sağlık müdürlüğü, emniyet müdürlüğü, ilin valisi ve cumhuriyet savcısına atfen 5 ayrı dilekçe yazıyoruz, her dilekçenin üstüne, ilgi kısmını yazarak gönderiyoruz, çünkü birbirlerinden sorumlu oluyorlar, ast üst ilişkisinde otokontrolü sağlamak istememize rağmen tam bir düzen sağlanamamış durumda.

Diyorsunuz ki ben böyle böyle şikâyet ediyorum. Oradaki vatandaş diyor ki şikâyet ediyorum. Kim yapıyor bunu?

Bizim bugüne kadar 180'e yakın devlete yazdığımız dilekçe var. 4'ünün cevabı geldi.

Üstünden 1 yıl geçmesine rağmen 160-170 tanesine cevap gelmedi. Bürokrasi bunun önüne geçmediği sürece kimse de bunun önüne kolay kolay geçemez. Biz de hedefimizi değiştirdik, kurumsal firmalara hizmet vermeye başladık. Bünyesinde 2 bin , 3 bin sürücü çalıştıran, Türkiye'de 1 milyon sürücüye hitap eden, bu 1 milyon sürücüyü yönlendiren, bu 1 milyon sürücünün sürücülük becerilerinden emin olmak isteyen, taşıttığı mala, taşıttığı insana, aracının güvenliğine, firmasının kalitesine önem veren kuruluşlara kontrolümüzde olan franchise'larımızla beraber Türkiye'de sistemin ne kadar düzgün çalıştığını anlatıyoruz.

Türkiye çapında tek tip anlayışla hizmet verdiğimiz için, aslında İstanbul'da ki ulusal bir kurumun ana merkeziyle anlaşarak tüm Türkiye'de onların şoförlerine hizmet verebilir durumdayız. Ücretlerini firmalar ödüyor veya sürücüler ödese bile maaşlarından keserek bize ödüyorlar. Maaşlarını keserek ödemelerde firmalara ve sürücülere fayda sağlasın diye vadeli ödeme seçenekleri sunuyoruz.

Ama bizden rapor aldıran bir kurum, sürücüsünün en az 1 saat ve tüm testlerden tam zamanlı geçtiğinden emin oluyor. Kurumların isteğine göre Yetersiz ve yeterli olan sürücünün raporunu ayrı ayrı firmaya özlük dosyası gibi dosyalarla veriyoruz.

Uygulamada bir şoförü kaç teste tabi tutuyorsunuz?

Ticari amaçlı araç kullanan için, 7 zorunlu test var. Bizim cihazlarımızda 9 test ve 4 davranış envanteri uyguluyoruz. Yönetmeliğin veya mevzuatın 7 testine tabi tutuyoruz, son iki testte de biz sağlamasını yapıyoruz. Dünyadaki bu tür bir uygulamalarda en son sistem bizim kullandığımız cihazdır ve yüzde 100 yerli sistemdir. TÜBİTAK - ODTÜ - BİLTEN tarafından geliştirilmiş dünyadaki en gelişmiş sistemlerden biri.

7 zorunlu test var dediniz, nedir bu testler?

Tepkime hızı Refleks, seçici dikkat, görsel algı bellek, çevresel görüş, muhakeme, el ayak koordinasyon, sürekli dikkat testleri gibi...

Ekstradan 2 tane fazla söylediniz, bunların bir amacı var mı?

Evet, bu genel bir 'sağlama' gibi oluyor normun gerekliliği esasında. Yani çevresel görüş-1, çevresel görüş-2 diye var. Çevresel görüşün ayrıntılı test edilmesi sağlanmış oluyor ve bazı diğer testlerimiz muhakeme-A, muhakeme-B gibi.

Seyahat halindeki bir aracın 80-90 km. ile giderken 'çevresel görüş' dikkati çok önemlidir. Önünüze gelen bir kavşağı görmeniz, yaklaşan tehlikeyi algılamanız, sağdan-soldan gelip sollama yapan ve sollama yaptıktan sonra geçtiğiniz aracı takip etme anlamında çok önemli testler. Bunlar kazalara birebir etki eden becerilerin yerinde olup olmadığının anlaşıldığı testler.

Bizde bu çevresel görüş-1 ve çevresel görüş-2 olarak var. Bu çevresel görüş-2 aslında 1'in sağlaması gibi oluyor. Biraz daha ayrıntılı bir tarama oluyor. Alkolden ehliyeti alınanlara, 100 ceza puanını göstererek ehliyeti alınanlara, hız ihlali yaparak ehliyeti alıkonulanlara, emniyetten ehliyetine alıkonulma yazısıyla bize gelen kişilere daha ayrıntılı testler uyguluyoruz.

Hepsinde ücretlendirme sistemi aynı mı?

Ücretlendirme sistemi alkolden ehliyetine el konulanlarda yüzde 60 civarlarında daha pahalı. Çünkü onlara hem fazla zaman uygulanıyor, hem de ayrıntılı emniyete verilecek rapor düzenleniyor.

Yasa gereği normal psikoteknik belgesi alması gereken vatandaşlar ne ödüyor?

Şehrine göre değişiyor. Yani İstanbul'da ortalaması 70 lira. İstanbul dışı şehirlerde, 80-90-120 liraya kadar çıkıyor. Bunun tek nedeni, haksız rekabet ve rekabet kurulunun, maliyenin ve Sağlık Bakanlığının bunu düzenlememesi. Burada devletin kontrol eksikliği var. Ankara 256 lira artı KDV diyor. Bursa 180 lira artı KDV diyor. İstanbul yeni fiyat çıkartıyor. Daha İstanbul bu güne kadar fiyat belirlemedi. Bunun gibi eksiklikler var. Bizde istiyoruz ki Sağlık Bakanlığı tüm Türkiye'de ilgili il umumi hıfzısıhha ve il sağlık müdürlüklerinden 1 sefere mahsus fiyatı alsın. Ülke genelinde ilk belirlenen fiyatı açıklasın. Bu taban fiyat, örneğin 150 lira artı KDV'dir desin. Ondan sonra da her yıl enflasyon oranında artışı devam ettirsin.

Kütahya da görüştüğüm zat, 60 yaşında. İstanbul'da 10 sene taksicilik yapmış biri ve 40'ından sonra üniversite okumuş. Psikolog olmuş. Ve hayatın çemberinden geçmiş birisi. O bana şöyle dedi. Biz Kütahya şoförler odasıyla yaptığımız anlaşma gereği belge başına 75 lira alıyoruz dedi.


Yani orada bir pazarlık yapmış, odaya bir fiyat vermiş.

Bunu da taban olarak alıyoruz dedi. Ve herkese de bu fiyattan devam ediyoruz dedi. Bireyselde gelse, oda üyesi olsa da olmasa da bunu alıyoruz dedi. Ama ehliyeti kaptırtmış, alkolden gelmiş vatandaşın bize denk gelmesini istemiyoruz. Ne alkollü araba kullansın nede bize gelsin. Onun içinde onunla birlikte gelenden 250 lira alıyoruz' dedi. Caydırıcı olur mu bu?

250 lira almak önemli değil. İnsanlar hep paraya takılır, biz paraya takılmıyoruz. Biz işimizi düzgün uygulamaya çalışıyoruz. Benim annem, babam, kardeşim otobüsle gidip geliyorlar. Otobüs sürücüsü, sağlıklı sürücü olmak zorundadır. Tersten gelen otobüsün ya da kamyonun sürücüsü, o da sağlıklı olmak zorundadır. Bu, taşınan bir insanın en doğal hakkıdır. Ben buradan navlun verip TIR'a malımı yüklüyorum, Benim malımı şuraya götür deyip üstüne de para veriyor muyum? Benim malım güvenli gitmek zorunda mı? Bu benim hakkım mı? O zaman bu kamyonu süren sürücü, araç sürebilme becerilerini üstünde bulunduran yetkin bir sürücü olmalı. Yetkin değilse gerekli eğitim ve sağlık raporlarını alamayan bir sürücüyse o kamyonu sürmemelidir.

ALG Psikoteknik

ALG Psikoteknik Cihazı
Türkiye'de en yaygın
kullanılan test cihazıdır.
Özel merkezlerde 94 adet
Bayilerimizde 46 adet
TSK da 68 adet
A.B.B. EGO 4 adet
tir.

%100 MİLLİ üretim,
%100 Türk sürücü
norm'u ile geliştirilmiş
tek cihazdır ve
Yeni yönetmeliğe
%100 uygun
Test cihazı dır.

facebook resim

Dikkat!!

Psikoteknik degerlendirme
test süresi kanunen en az
1 saattir. 1 saatin altında
yapılan testler dogruyu
yansıtmamakta olup
geçersiz testlerdir.

sagmune_dikktresm

Bu web sayfasının bütün hakları saklıdır.
İzinsiz kopyalanamaz. 2007 ©